قوانین و مقررات حمایتی کودکان خیابانی

بسمه تعالی

پایگاه اطلاع رسانی خیریه ها و سمن های کشور

 قانون ایران در مورد کار کودکان 

 «كودكان كار» پدیده‌ای نوظهور است كه طی سالیان گذشته بیش از پیش جوامع بشری را درگیر خود كرده است و علاوه بر ابعاد اجتماعی، دارای جنبه‌های حقوقی نیز است. اینكه اساسا قوانین بین‌المللی و كنوانسیونها در این باره چه می‌گویند و قوانین داخلی ایران به موضوع كودكان كار چگونه نگریسته است موضوعی است كه در این گزارش به آن می‌پردازیم.


کودکان کار

كارشناسانی كه طی سال‌های اخیر كه موضوع به‌كارگیری كودكان در مشاغل پررنگ‌تر شده است، این موضوع را مورد پیگیری قرار داده‌اند بر این باورند كه تعریف كودك در ایران با تعریف كنوانسیون حقوق كودك تفاوتهایی دارد و شاید همین تفاوت سنگ‌بنای تفاوت رفتاری با این قشر جامعه باشد. كنوانسیون حقوق كودك، افراد زیر 18 سال را كودك اعلام كرده است. مثلا به‌كارگیری اطفال زیر 12 سال در یك كارگاه، آزار تلقی می‌شود و مجازات تعیین‌شده‌ای دارد. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت كه قوانین ما كامل و كافی نیستند و این موضوع می‌تواند منجر به افتراق دیدگاه‌ها و عملكردها باشد.

البته در ایران سن مسوولیت كیفری وجود دارد و افراد زیر 18 سال كه مرتكب تخلف می‌شوند در كانون اصلاح و تربیت نگهداری می‌شوند. قانون در موضوع كودكان كار به این پدیده از دو زوایه نگریسته است؛ كارهایی كه به صورت علنی انجام می‌شوند مثل فروختن فال، گل و ... و اشتغال در كارگاه‌ها یا خانه‌ها به شكل سازمان یافته‌تر.

چالش قانونی كه در این نقطه ایجاد می‌شود بحث عدم نظارت بر كارگاه‌های زیر 10نفر است كه این امر خلأ بزرگی در مورد اشتغال كودكان محسوب می‌شود زیرا مسائل بسیاری می‌تواند در همین دسته از كارگاه‌ها صورت بگیرد. موضوع به رسمیت شناختن كودك كار نه فقط برای آن دسته كه در خیابان مشغول كار هستند، بلكه در مورد كودكانی كه در هر جایی هستند نیز  ضرورت دارد كه سازوكارهای بیشتری برای آنها لحاظ شود.

بر اساس قانون کار، سن قانونی کار 15 سال تمام است و کمتر از آن به‌عنوان کار کودکان منع قانونی دارد ولیکن بر پایه قانون استخدام کشوری سن قانونی کار 18 سال تمام است

حقوقدانها بر این اعتقادند كه چنانچه قوانین جلوگیری از كار كودكان به درستی اجرا شوند، كودكان در شرایطی قرار می‌گیرند كه نباید كار كنند.

کودکان کار

حال با توجه به نگاهی كه اسلام به حقوق افراد دارد و مخصوصا توجه ویژه‌ای كه به حفظ كرامت مخصوصا در كودكان دارد نباید حمایت از كودكانی كه به هر دلیلی تن به كار در سنین غیر متعارف می‌دهند، كار سختی باشد. اینكه روزانه هزاران كودك به بهانه‌های مختلف تن به كار می‌دهند خلاف قوانین ایران و جهان است. اصول كنوانسیون حقوق كودك كه در زمینه حمایت از حقوق كودكان جایگاه ویژه‌ای در بسیاری از كشورهای دنیا دارد شامل تمامی كودكان جهان می‌شود. به‌طور كلی حقوق مندرج در كنوانسیون را می‌توان به اصول حقوق بنیادین و اساسی، حق مشاركت و آزادی‌های مدنی، حق حمایت و حق تأمین دسته‌بندی كرد.

البته تناقض قوانین در ایران بسیار بارز است تا جایی كه برخی منابع برای بلوغ دختران سن 9 سالگی و برای بلوغ پسران سن 14 سالگی را قائل شده است. در حالی که قوانین کار ایران می گوید کار کودکان بین 15 تا 18 سال بلامانع است.

بر اساس قانون کار، سن قانونی کار 15 سال تمام است و کمتر از آن به‌عنوان کار کودکان منع قانونی دارد ولیکن بر پایه قانون استخدام کشوری سن قانونی کار 18 سال تمام است.

برای تحقق حقوق كودكان در كشور و برخورد با هر گونه پدیده ای كه منجر به تضییع حقوق آنها شود باید قانون‌گذاران با نگاهی بازتر و كمی سخت‌گیرانه به موضوع نگریسته و این قشر را زیر چتر حمایتی خود قرار دهند

با وجود تمام خلأهای قانونی برای حمایت از كودكان كار اما همین قانون نیز اجرایی نمی‌شود چراكه اگر اجرایی می‌شد هر روز پشت چراغ‌های قرمز، معابری عمومی و پاركها شاهد فعالیت كودكان كار نبودیم و این افراد زیر چتر قانون با اطمینان در چارچوب تعریف كودك در سرتاسر دنیا قرار گرفته و از كودكیشان لذت می‌برند. اینكه آیا برای ناظران بر اجرای قانونی یافتن افرادی كه این كودكان را به كار می‌گمارند و مجازات آنها كار سختی یا خیر موضوعی است كه باید به صورت ویژه‌تری به آن پرداخت.

کودکان کار

اینكه حتی در صورت لزوم، كودكان كار باید چند ساعت به كار گمارده شوند و رفتار موجود مصداق سوءاستفاده از كودكان هست یا خیر نیز موضوع مهم دیگری است كه قانون‌گذار باید به آن توجه ویژه داشته باشد. نوزادانی كه این روزها مادرانشان را پشت چراغهای قرمز برای كار همراهی می‌كنند چه جایگاهی در قانون دارند؟ و آیا به كارگیری این افراد برای تسهیل كار مصداق نقض حقوق كودكان نیست؟

برای تحقق حقوق كودكان در كشور و برخورد با هر گونه پدیده ای كه منجر به تضییع حقوق آنها شود باید قانون‌گذاران با نگاهی بازتر و كمی سخت‌گیرانه به موضوع نگریسته و این قشر را زیر چتر حمایتی خود قرار دهند.


 

Top
We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…