سیاست های پیشگیری و بازتوانی زنان از آسیب های اجتماعی

مصوب شورای فرهنگی اجتماعی زنان

یکی از وظایف شورای فرهنگی اجتماعی زنان تدوین سیاست های مربوط به زنان در حوزه های مختلف فرهنگی، اجتماعی و حقوقی می باشد. در همین راستا شورای زنان در مورخ 20/2/1382 «سیاست های پیشگیری و بازتوانی زنان از آسیب های اجتماعی» را در جلسه شماره 461 تصویب نمود و جهت تصویب نهائی به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه نموده است.

بدین جهت فصلنامه کتاب زنان در آخرین شماره از بررسی انحرافات اجتماعی زنان، مفاد این سیاست را به عنوان اساس کار فرهنگی و اجرائی جمهوری اسلامی جهت پیشگیری و مقابله با انحرافات و آسیب های زنان به چاپ می رساند.

به اعتقاد جامعه شناسان، ناهنجاری ها و جرائم اجتماعی در تمام اعصار و جوامع وجود داشته، لیکن در برخی از شرایط، با گسترش دامنه این ناهنجاری ها، معضلاتی ایجاد می شود که تداوم حیات اجتماعی را با خطر مواجه می کند. بروز این مسئله در جامعه ای که دارای فرهنگ غنی دینی و مبتنی بر اخلاق و دستورات رفتاری در حوزه زندگی فردی و اجتماعی است، قابل تأمل و دقت بیشتری می باشد. علائم هشدار دهنده ای نظیر افزایش نرخ ارتکاب به جرائم با توجه به رشد جمعیت، افزایش تنوع جرائم، کاهش سن ارتکاب به جرائم در میان زنان، ارتکاب علنی بسیاری از جرائم علیه اخلاق و عفت عمومی نشان می دهد که سنگ بنای اجتماع یعنی خانواده و نیز قشر زنان به عنوان مادران آینده و پرورش دهندگان نسل آتی در معرض آسیب ها و تهدیدات جدی است. بدین منظور شورای فرهنگی- اجتماعی زنان به عنوان مرکز سیاستگذار در امور بانوان با توجه به اصل دهم و هجدهم قانون اساسی درخصوص اهمیت تشکیل نهاد خانواده و پاسداری از آن و حفظ شأن و کرامت زن و احیای حقوق مادی و معنوی آن بر مبنای موازین و حقوق اسلامی و نیز بر مبنای بند هجدهم وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی درخصوص تدوین سیاست هایی در همین راستا، با در نظر گرفتن علل و عوامل مؤثر در نابسامانی های اجتماعی زنان و با هدف ایجاد وحدت رویه میان دستگاه های فرهنگی، قضائی، امنیتی و ضرورت جلوگیری از اتلاف منابع و فرصت ها و عدم برخورد سلیقه ای و مقطعی با آسیب های اجتماعی، سیاست های پیشگیری، مبارزه و بازتوانی آسیب دیدگان اجتماعی را تدوین نمود تا در گام بعدی، با بهره گیری از تمامی امکانات نهادهای برنامه ریز و اجرائی در جهت رفع معضلات اجتماعی و حفظ نظم و امنیت اجتماعی تلاش مؤثری انجام گیرد.

اهداف:

- پیشگیری از بروز و گسترش آسیب ها و ناهنجاری های اجتماعی؛

- مقابله با روند رو به رشد دامنه آسیب ها جهت افزایش ضریب امنیت اخلاقی، بهداشت روانی و سلامت جسمانی، محافظت سرمایه انسانی از گزند آسیب های اجتماعی؛

- ایجاد هماهنگی در برنامه ریزی های کلان و جامع توسط دستگاه های ذیربط به منظور جاری ساختن اراده ملی و تقویت انگیزه مردم در تحقق نظارت اجتماعی نسبت به پیشگیری و مهار آسیب های اجتماعی؛

- تلاش جهت شناخت و بهره مندی از ظرفیت ها، منابع و امکانات دستگاه های دولتی و غیردولتی جهت پیشگیری، مقابله و اصلاح آسیب دیدگان اجتماعی؛

- اصلاح و بازتوانی آسیب دیدگان و ارجاع آنان به زندگی سالم فردی، خانوادگی و اجتماعی.

سیاست های راهبردی

الف)- پیشگیری و مصون سازی

مؤلفه (1): فرهنگ

- تعمیق باورها و ارزش های دینی، اخلاقیات، پایبندی به اجرای احکام و حدود الهی، تقویت کنترل درونی و پرورش پاکدامنی و ایجاد مصونیت در برابر آسیب های اجتماعی؛

- اصلاح نگرش جامعه نسبت به شأن و کرامت زن و رعایت حقوق اسلامی - انسانی زن و ارتقاء آگاهی های اجتماعی درخصوص مصادیق ظلم و اجحاف به زن در نظام اسلامی؛

- انجام مستمر مطالعات و تحقیقات ملی پیرامون آسیب های اجتماعی، تعیین میزان شیوع آن در سطح ملی و جغرافیایی کشور جهت اتخاذ روش ها و برنامه ریزی های جدید؛

- پاس داشت شعائر اسلامی و احکام شرعی درخصوص روابط زن و مرد و پرهیز از توجیح های شرعی برای ترویج مفاسد اخلاقی و اجتماعی؛

- ساماندهی و تقویت زمینه اجرای فریضة امر به معروف و نهی از منکر در تمام ابعاد به ویژه توسط نیروهای مردمی و بانوان متعهد و متدین؛

- گسترش حضور و مشارکت دینی، فرهنگی و اجتماعی بانوان و ارتقاء سطح آگاهی های آنها؛

- آگاه سازی آحاد جامعه ازقوانین و مقررات، تهدیدات و خطرات اخلاقی، مالی و جانی انواع جرائم و نحوه عمل مجرمین با اجتناب از اشاعه مستقیم و غیر مستقیم آن؛

- اطلاع رسانی به موقع و همه جانبه نسبت به پیامدهای منفی (فردی، خانوادگی و اجتماعی) آسیب ها و انحرافات اجتماعی به خانواده ها و دختران توسط صدا و سیما و رسانه های مکتوب، آموزش و پرورش و دانشگاه ها؛

- توجه به تأمین و غنی سازی اوقات فراغت جوانان و زنان توسط خانواده ها و نهادهای مدنی و کاهش اوقات بیکاری آنان؛

- توسعه فرهنگ نقد و نقد پذیری در عرصه مسائل فرهنگی زنان و جوانان؛

- نظارت بر تولید و کیفیت کالاهای فرهنگی و رسانه های جمعی (کتب، مجلات، فیلم ها، اینترنت، ماهواره) به منظور جلوگیری از تولید و ترویج آثار فرهنگی مؤثر در تهییج جوانان به لاابالی گری، ابتذال اخلاقی و عدم رعایت عفاف؛

- پیشگیری از بهره گیری عاملان انحرافات اجتماعی از تنش ها و فضای ناآرام جامعه.

مؤلفه (2): خانواده

- تسریع و تسهیل امر ازدواج و تأمین نیازهای اساسی جوانان از طریق هماهنگی و ساماندهی امکانات دولتی و غیردولتی ذی ربط؛

- ایجاد زمینه و بستر مناسب درخصوص توسعه مشارکت های مردمی در تأسیس بنیادهای ازدواج دائم و تقویت و ارتقاء فرهنگ وساطت در ازدواج و همسریابی و رفع نیازهای اساسی جوانان؛

- بهره مندی از نیروهای مددکار اجتماعی و توسعه خدمات مشاوره ای رایگان و اجباری قبل از ازدواج و در زمان بحران روابط زناشویی به منظور تحکیم بنیان خانواده، کاهش نرخ طلاق و بی سرپرستی کودکان؛

- معطوف نمودن اذهان خانواده ها و جوانان به تعدیل توقعات، پرهیز از تشریفات و تجملات و گرایش به ازدواج دائم با ارائه الگوهای عملی و عینی؛

- ضرورت توجه به تأمین نیازهای عاطفی و روانی دختران و زنان در خانواده و تقویت ارتباط میان خانه و مدرسه و رفع مشکلات اخلاقی و رفتاری فرزندان؛

- آشنا نمودن دختران و پسران با آیین همسرداری، حقوق و تکالیف یکدیگر در خانواده؛

- آموزش زوج های در حال ازدواج با مباحث بهداشت باروری جنسی، بیماری های مقاربتی، ایدز و بهداشت روانی زوجین؛

- تقویت و توسعه مراکز مشاورة تخصصی (اورژانس های اجتماعی) جهت دستیابی خانواده ها در طرح و حل مشکلات، هدایت فرزندان و بهبود روابط میان فرزندان با والدین؛

- آموزش و اطلاع رسانی به خانواده ها در مورد ایمن سازی اعضای خانواده از ابتلا به انحرافات اخلاقی فرزندان؛

- انجام آزمایشات ژنتیکی قبل از ازدواج به صورت اجباری و رایگان برای زوج های جوان به منظور دستیابی به ازدواج های پایدار و فرزندان سالم.

مؤلفه (3): اقتصاد

- ضرورت برقراری عدالت اجتماعی و امنیت اقتصادی، کاهش شکاف طبقاتی و رفع فقر، بیکاری و تبعیض به عنوان عوامل مؤثر در بروز آسیب های اجتماعی؛

- توسعه اقتصادی و تأمین امکانات زندگی در شهرهای کوچک جهت جلوگیری از مهاجرت نیروی کار به سوی شهرهای بزرگ و افزایش دامنه آسیب ها؛

- تأسیس و راه اندازی کارگاه ها و صنایع کوچک به منظور افزایش فرصت های اشتغال و انجام تمهیدات لازم و جلوگیری از بروز فساد اخلاقی در مراکز خصوصی اشتغال؛

- تقویت فرهنگ حمایت اقتصادی از زنان توسط خانواده خصوصاً همسر در حین زندگی و بعد از آن؛

- ایجاد مشاغل پاره وقت جهت اشتغال جوانان در دوران تحصیلات عالی و فراهم شدن امکان ازدواج آنان؛

- تأکید بر تواناسازی اقتصادی زنان از طریق احتساب ارزش مادی و معنوی کار آنها در خانواده با ایجاد بسترهای قانونی و فرهنگی لازم؛

- تأمین و تضمین استقلال اقتصادی زنان در خانواده و مشارکت و بهره برداری عادلانه آنان از مجموعه درآمدهای همسر در حین زندگی و پس از آن؛

- طراحی ساختار و الگوی مناسب شغلی برای زنان با توجه به نقش همسری، مادری و مدیریتی آنان در خانه؛

- توجه به تأمین اجتماعی، اقتصادی و گسترش بیمه های فراگیر برای زنان خودسرپرست و سرپرست خانوار به تناسب نیازهای زندگی آنان (بیمه درمانی، بیمه بازنشستگی زنان خانه دار، بیمه مشاغل دولتی و غیر دولتی)؛

- افزایش توانمندی و مهارت زنان و آموزش های فنی و حرفه ای و ایجاد فرصت های شغلی مناسب و مولد برای زنان نیازمند کار؛

- اعطای تسهیلات لازم جهت خود اشتغالی متقاضیان و فراهم نمودن بستر مناسب کار.

مؤلفه (4): حقوق

- استخراج خلأهای قانونی و حقوقی مؤثر در وقوع تخلفات و جرائم مختلف از سوی زنان و تصویب قوانین مؤثر جهت کاهش جرم؛

- لزوم ارائه طرح ها و برنامه های اجرائی مربوط به آسیب های اجتماعی منطبق با قانون اساسی و سایر قوانین کشور؛

- آموزش حقوق اساسی و مدنی به دختران و زنان توسط رسانه ها و دستگاه قضائی درخصوص ظلم های خانگی و اجتماعی و اتخاذ تدابیر لازم جهت حمایت و امداد رسانی فوری به آنان در بروز بحران ها (طرح پلیس مدنی و سلب حق از والدین ناصالح)؛

- تعیین اشد مجازات درخصوص عاملان فریب، باندهای اغفال و وساطت در انحرافات اخلاقی و اجتماعی؛

- انجام حمایت های لازم قانونی نسبت به حقوق زنان و دختران در معرض آسیب جسمی، روحی و جنسی در خانواده و اجتماع توسط دستگاه قضائی و انتظامی.

ب)- مقابله و مهار

مؤلفه (1): آموزش و تحقیقات

- تعریف دقیق انواع آسیب ها و انحرافات اجتماعی، علل و عوامل مؤثر بر آن، شاخص ها و ویژگی های زنان آسیب دیده و منحرف به منظور شناسایی و طی مراحل قضائی؛

- آموزش و سازماندهی جامعه، نهادهای مردمی و تشکل های زنان جهت نظارت عمومی و اطلاع رسانی در مورد مراکز مفاسد اجتماعی؛

- بازنگری، نقد، اصلاح و بهینه سازی روش های شناسایی و مبارزه با انحرافات اجتماعی زنان از طریق انجام مطالعات و تحقیقات میدانی.

مؤلفه (2): نظارت و اجرا

- لزوم توجه به اجرای دقیق قوانین و حدود الهی درخصوص مرتکبین جرائم مختلف به ویژه اعمال منافی عفت؛

- پرهیز از برخوردهای مقطعی، انفعالی و سلیقه ای و بدون برنامه ریزی توسط نیروهای مسئول (انتظامی، قضائی، بهزیستی و ...) و ضرورت توجه به زمینه های پیدایش ناهنجاری های اجتماعی و جرائم رو به گسترش؛

- مبارزه مستمر جهت انهدام باندهای فساد و فریب و نظارت بر عوامل اصلی و واسطه ها به منظور جلوگیری از تهدید مجدد خانواده ها و جامعه و گسترش فساد توسط آنها؛

- تقویت امر نظارت و کنترل مجرمین زن با سابقه مجرمانه و اصلاح مجرمان مرد در محیط زندگی و اجتماع؛

- نظارت بر عملکرد بخش های خصوصی در ابعاد اقتصادی، فرهنگی، خدماتی و ... به منظور برخورد قاطع با فساد در اماکن خصوصی و تأمین امنیت اخلاقی و شغلی زنان در محیط کار؛

- بررسی قوانین و مقررات جزائی و کشف نارسایی ها و خلأهای قوانین جزائی به ویژه در مورد جرائم علیه مصالح خانواده، عفت عمومی و جرائم ضد اخلاق؛

- رعایت عدالت بین زنان و مردان در تعقیب قضائی و تعیین مجازات.

مؤلفه (3): نیروی انسانی

- جذب، تربیت و بکارگیری نیروهای انسانی متخصص و ماهر از میان بانوان (قضائی، مددکاری و...) در مبارزه با مجرمان و اضمحلال باندهای فساد و حرفه ای، شناسائی، طبقه بندی و تفکیک آنها و ارجاع آنان به محاکم قضائی؛

- ضرورت تربیت نیروهای متخصص نظامی، قضائی، روانشناسی، مددکار ...جذب پلیس و نیروی انتظامی زن جهت مقابله با زنان مجرم و اصلاح و بازپروری آنان.

ج)- بازپروری و اصلاح

مؤلفه (1): نگهداری و درمان

- اهتمام کافی به تفکیک بزهکاران حرفه ای و مجرمین اتفاقی و عوامل اصلی و واسطه ای فساد از سایر زنان فریب خورده و نادم و نیز زندانیان بازداشت موقت از محکومین به احکام قطعی (بر اساس نوع جرم و شخصیت آنان)؛

- ممنوعیت بازداشت یا نگهداری زنان در غیر بازداشتگاه های موقت خارج از نظارت سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی؛

- افزایش هماهنگی فرابخشی بین دستگاه های دولتی درخصوص جمع آوری، بازپروری و درمان و حرفه آموزی زنان معتاد و آسیب دیده؛

- آشنایی قانونگذاران و قضات با شیوه های جدید و سازنده جهت اصلاح مجرمین و آثار زیان بار مجازت های معمول و آثار تبعی آن؛

- الزامی شدن تدریجی استفاده از وکلای قراردادی و تسخیری در کلیه جرائم قابل تجدید نظر خواهی برای تأمین حق دفاع متهمین به ویژه درخصوص زنان؛

- اتخاذ تدابیر لازم درخصوص نحوه اجرای محکومیت های مالی زنان به منظور امکان تقسیط جزای نقدی و عدم بازداشت محکوم علیه؛

- شناخت و تفکیک مجرمان دارای بیماری روانی، شخصیتی و درمان ناپذیر از مجرمین سالم و بهره گیری از متخصصین روان شناس و روان پزشک به منظور حمایت و ایجاد تناسب بین جرم و اصلاح و مداوای مجرمین.

مؤلفه (2): حمایت و هدایت

- تقویت و توسعه کانون اصلاح و تربیت زنان و دختران در مراکز ذیربط توأم با آموزش مناسب به منظور بازدرمانی و بازگرداندن زنان آسیب دیده به زندگی سالم فردی و اجتماعی؛

- ارزیابی مستمر از وضعیت اخلاقی - فرهنگی و اقتصادی زنان و دختران آسیب دیده و اتخاذ تدابیر لازم به منظور جلوگیری از بازگشت آنها به وضعیت گذشته و رسیدن به خودکفائی مالی و التیام روحی و جسمی آنان؛

- تقویت و توسعه ظرفیت ها، منابع مالی و انسانی مراکز و دستگاه های ذیربط در امر بازپروری و انجام اقدامات تأمینی و حمایتی لازم؛

- توسعه امکانات و برنامه های فرهنگی و مذهبی در زندان یا بهزیستی مانند: سوادآموزی، کتابخانه، مجلات، مشاوره، مددکاری و برگزاری مجالس مذهبی؛

- تأسیس مهد کودک مناسب و تحت نظارت دایره مددکاری زندان به منظور نگهداری اطفال زندانیان زن و عدم جواز تعطیلی آن در هیچ مقطع زمانی (تخفیف مجازات برای مادران مجرم دارای کودک)؛

- گسترش امکانات حرفه آموزی و کارورزی دختران و زنان زندانی و امکان کسب درآمد مکفی برای خود و فرزندانشان در دوران حبس؛

- گسترش خدمات بهداشتی مستمر به منظور جلوگیری از ابتلا به بیماری های واگیر و تزریق واکسن بیماری های شایع در زندان در بدو ورود زنان به زندان؛

- ایجاد زمینه مناسب جهت توسعه فعالیت های ورزشی و تأمین سلامت جسمی و روانی زنان آسیب دیده و مجرم، تحت نظر افراد تعلیم دیده؛

- توجه به حمایت های مالی و اجتماعی از زنان پس از خروج از زندان و پایان دوره محکومیت و مراقبت از آنها پس از آزادی از زندان؛

- ضرورت بسیج امکانات جهت ترک اعتیاد زنان معتاد به دلیل اهمیت آن؛

- اتخاذ تدابیر مناسب جهت ملاقات زنان زندانی با همسر، اعضای خانواده و بستگان درجه اول.

تبصره: تهیه آئین نامه، نظارت و ارزیابی

کلیه دستگاه های اجرائی ذیربط در حدود وظائف خود نسبت به تهیه آئین نامه و دستورالعمل های سیاست های مذکور اقدام نموده و نتایج را جهت نظارت بر اجرا به هیئت نظارت و بازرسی شورای عالی انقلاب فرهنگی اعلام خواهند نمود.

Top
We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…